Op reis door de zenuwbanen; wat gebeurt er wanneer de gids de weg kwijtraakt?

Lichtsnelheid
Welkom! Fijn dat u heeft gekozen voor de nieuwste excursie in het Kaatjevertelt-assortiment: de ‘Centraal Zenuwstelsel Express’. Mijn naam is Flits en ik neem u graag mee op reis door dit lichaam met MS. Natuurlijk starten we in de hersenen. Bijzondere cellen zijn er hier: de neuronen. Deze cellen hebben uitlopers, de axonen, die de impulsen van de hersenen naar de rest van het lichaam sturen. Bijvoorbeeld, als je je hand brandt, gaat er een impuls met lichtsnelheid via een hypermoderne snelweg naar de spieren van je hand en zul je die wegtrekken. De berichten die je hersenen sturen, reizen via dikke kabels. Om die kabels heen zit een witte, glanzende, vetachtige isolatielaag: de myeline. Deze is te vergelijken met het plastic om een elektriciteitsdraad en is de witte stof in de hersenen. Dankzij deze laag komen alle reizigers, onze zenuwsignalen, supersnel en zonder vertraging aan op hun bestemming.

Enthousiast
In dit lichaam heeft het immuunsysteem, laten we het systeem de douane noemen, nogal aanleg om hyperactief te reageren op indringers. Laten we zeggen…het is bijzonder enthousiast en schiet al in de stress van onschuldige pollen of stof. Bij de luchtwegen zorgt dat voor astma. Hoewel astma geen MS veroorzaakt, en andersom ook niet, laat het gedrag van de douaniers wel zien dat het immuunsysteem snel op de barricaden staat.

Indringer
Enige tijd geleden heeft de douane een indringer buiten moeten trappen: het Epstein-Barr virus (EBV). Deze indringer was goed te herkennen aan zijn specifieke blauwe jas met rode stippen. De douane heeft keihard gevochten en het virus heeft schade aangericht, waarna het zich diep heeft verstopt. Vervelend genoeg heeft het dat gedaan in medewerkers van de douane, specifieke cellen van de afweer. Wij noemen hen nu even de commandanten.
Met de supersonische snelweg, de myeline om de zenuwbanen heen, blijkt iets bijzonders aan de hand. Het blijkt exact dezelfde blauwe jas met rode stippen te presenteren aan de douane als het EBV dat heeft gedaan.

Twee teams
Bij de meeste mensen met MS stuurt de douane af en toe een mobiele eenheid op pad naar de blauwe jas met rode stippen. Deze stormt de snelweg op, slaat de boel kort en klein waardoor de snelweg instort. Dit wordt een MS-aanval of schub genoemd. Hierna wordt de eenheid teruggeroepen waarna het lichaam enigszins de schade kan herstellen. De snelweg wordt niet meer zoals voorheen, dat is te zien op een MRI-scan als specifieke wittestofafwijkingen. Deze verklaren ook de naam MS: Multiple Sclerosis = meerdere littekens. Specifiek voor MS zijn afwijkingen die bekend staan als ‘Dawson’s fingers’.
Bij sommige mensen met MS werkt de douane anders. Hier is geen sprake van een plotselinge stormloop met enorm veel schade ineens. Nee, bij hen zien we zogenaamde stille krakers. De commandanten van de douane zijn na hun besmetting stilletjes de hersenen binnengedrongen en hebben zich gebarricadeerd achter de bloed-hersenbarrière. Vanaf dat moment voeren zij een guerrillaoorlog, waarbij ze zonder enig alarm, zonder flitsende aanvallen, langzaam en voortdurend aan de snelweg knabbelen. Dit is een sluimerend proces. Aan de buitenkant is er geen acute crisis, maar de reizigers (de zenuwsignalen) ontdekken jaar na jaar, millimeter per millimeter, dat de snelwegen steeds stroever worden en slechter functioneren. Hierbij is er geen sprake van schadeherstel. Plotselinge terugvallen zijn er niet of weinig, enkel een constante, langzame achteruitgang.

Effecten
Als snelwegen geblokkeerd raken of vernietigd, dan komen daar uiteraard effecten van. Reizigers komen niet meer, vervormd of veel later op de plaats van bestemming. Afhankelijk van de plaats van beschadiging ontstaan er bijvoorbeeld klachten van het zicht, van het lopen, grijpen, cognitieve klachten zoals verminderd kunnen plannen, andere emoties, geheugenklachten, pijn, blaasklachten en met name een allesomvattende vermoeidheid.

Hulptroepen
Gelukkig is er tegenwoordig een aantal specifieke undercover-eenheden die door middel van een infuus kan worden toegediend. Een ervan heet OcrelizumabⓇ. Dit is speciaal getraind om de commandanten van de douane op te sporen en uit te schakelen. Zelfs bij de sluimerende variant probeert dit medicijn de zenuwbanen weer ademruimte te geven. Gelukkig, want dit geeft hoop in bange dagen en maakt dat MS anders kan verlopen dan in vroeger jaren.


Bedankt dat u koos voor deze rondleiding. We hopen u gauw weer te zien.