Stemrecht
Zo gewoon en toch zo ontzettend bijzonder: het stemrecht.
Heb je weleens stilgestaan bij het belang van jouw stem en ooit bedacht dat het stemmen an sich helemaal niet zo vanzelfsprekend is? Nog niet zo heel erg lang geleden was voor een groot deel van onze bevolking stemmen buiten bereik. Maar hoe zit dat nou precies?
Een kleine geschiedenis
Lange tijd was de koning de baas in ons land. Hij kon zelfstandig ministers aanstellen en ontslaan. In 1798 is de Staatsregeling voor het Bataafsche Volk, ook wel liefkozend de ‘oergrondwet’ genoemd, opgesteld. Hierin werd vastgelegd dat alle burgers gelijke rechten behoren te hebben en dat instanties die macht uitoefenen, dat volgens de wetten moeten doen. Veel ideeën hieruit zien we terug in de Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden uit 1815. Vanwege vele opstanden in Europa en ook in Nederland gaf koning Willem II aan de heer Johan Thorbecke de opdracht de Grondwet te vernieuwen, hiermee de macht van de koning in te perken en die van het parlement te vergroten. Bij de invoering hiervan in 1848 werden voortaan de leden van de Tweede Kamer, Provinciale Staten en gemeenteraden door de burgers gekozen.
Die burgers waren overigens niet een afspiegeling van de maatschappij, want enkel mannen vanaf 23 jaar die in het bezit waren van burgerlijke en burgerschapsrechten én die voor een bepaald bedrag in de directe belastingen werden aangeslagen, mochten stemmen. Het ging hier dus om gehuwde mannen die belasting betaalden over een woning, een bedrijf of beroep of personele belasting over bijvoorbeeld dienstboden, aantal paarden of stookplaatsen. Op grond van dat stelsel had slechts 11% van de mannen kiesrecht.
In 1896 kwam er een nieuwe Kieswet, die leidde tot een toename van kiesgerechtigde mannen van ongeveer 49% in 1900 tot ongeveer 65% in 1913. In 1917 kwam er een hervorming die ertoe leidde dat álle mannen boven de 25 jaar een stemplicht kregen en dat vrouwen verkozen mochten worden (passief kiesrecht).
In 1919 werd er eindelijk een voorstel aangenomen waarna ook vrouwen mochten stemmen (actief kiesrecht). Hierin speelde Aletta Jacobs een grote rol.
Fracties
We leven in mei 2024. Waarschijnlijk is inmiddels bij het gros van de stemgerechtigden de stempas in de bus gevallen. Deze keer mogen we stemmen voor het Europees Parlement. In Nederland stem je op een Nederlandse partij. Deze partij is veelal aangesloten bij een Europese fractie. Enkele leden niet, deze worden ‘niet-ingeschrevenen’ genoemd. Momenteel bestaan er 7 fracties, te weten:
- Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten)
- Fractie van de progressieve alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement
- Renew Europe Group
- Fractie Identiteit en Democratie
- Fractie Europese Conservatieven en Hervormers
- Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie
- Linkse fractie in het Europees Parlement – GUE/NGL
Er is dus genoeg keuze.
Waarom een Europees Parlement?
Na WWII heeft een aantal Europese landen besloten tot samenwerking, opdat er geen oorlog meer zou uitbreken. Daarnaast was samenwerking een voorwaarde voor de ontvangst van de Marshallhulp vanuit de VS. Bovendien wilden de West-Europese Democratieën de handen ineenslaan tegen eventuele opmars van onder andere de Sovjet-Unie. De belangrijkste doelstelling van de Europese Unie (‘EU’, eerder ‘EG’) was het bewerkstelligen van één Europese zone waarin geen belemmeringen m.b.t. valuta, heffingen en beperkingen bestonden. Vandaar ook de Euro als betaalmiddel.
De Europese Unie bestaat uit een aantal onderdelen waar het Parlement er dus een van is. Het Parlement heeft 3 belangrijke taken:
- Het goedkeuren van wetten, die zijn ingediend door de Europese Commissie. Dit doet het Parlement samen met de Raad van de Europese Unie.
- Het controleren van regels en instellingen. Ook het wegsturen van de Europese Commissie.
- Het goedkeuren van de begroting, samen met de Raad van de Europese Unie.
Voor of tegen
Ieder heeft zijn of haar eigen mening en dat mag ook. Sommigen van ons zijn zwevende kiezers, dat mag ook. Volg de debatten die de komende tijd uitgezonden zullen worden. Vraag informatie op. Kijk op de website van het Europees Parlement. Als je echt geen idee hebt, vul dan de stemwijzer of kieswijzer in voor advies. Maak goed gebruik van jouw stem, want elke stem telt. Stem voor, stem tegen, stem links of rechts, stem blanco, het mag allemaal, als je maar de gang naar de stembus maakt. Daar zitten mijn collega’s en ik voor je klaar. En als iedereen zijn of haar stem heeft uitgebracht, gaan wij ze tellen. Elke stem telt!
Interessante links
Www.parlement.com veel informatie over ons parlement
https://wetten.overheid.nl/BWBR0004627/2023-06-20/0 link naar kieswet
https://www.kiesraad.nl/over-ons/geschiedenis-kiesraad geschiedenis van de kiesraad
Historische ontwikkeling kiesstelsels en kiesrecht – Parlement.com
https://www.canonvannederland.nl/
https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/nl
#EU24
Welkom in de trein van mijn leven 